သတင္းဆိုးေတြ ဖတ္ရတာ၊ ေတြ႔ရတာ မ်ားလို႔ စိတ္ညစ္ေနျပီလား
မိတ္ေဆြ။ ဂ်ာနယ္ေတြ၊ သတင္းစာေတြ၊ မီဒီယာေတြမွာ ေတြ႔လိုက္ရရင္လည္း
သတင္းဆိုးေတြၾကီးပဲ မ်ားေနလို႔ စိတ္ပ်က္ေနျပီလား ။ စိတ္မညစ္ပါနဲ႔ ဗ်ာ။
တစ္ခုေလာက္ပဲ စဥ္းစားၾကည့္လိုက္ပါ ဗ်ာ။ အဲ့မီဒီယာေတြ အဲလို သတင္းဆိုးေတြ
ပူေလာင္တဲ့ အရာေတြကိုမွ သူတို႔မေဖာ္ျပရင္ ဘယ္မွာလာ သူတို႔ ဂ်ာနယ္ေတြ
ေရာင္းေကာင္းေတာ့မလဲဗ်ာ။ အဲေတာ့ ကမာၻၾကီးမွာ ဆင္းရဲမြဲေတမႈေတြ၊ စစ္ပြဲေတြ၊
အထိကရုဏ္းေတြ၊ ေရာဂါဆန္းေတြ မ်ားမ်ားလာလို႔ စိတ္ညစ္ေနရင္ေတာ့ ဒီစာေလးကို
ဖတ္ျဖစ္ေအင္ ဖတ္ၾကည့္လိုက္ပါဗ်ာ။
2012 September လထုတ္ Reader’s Digest ထဲမွာ Matt Ridley ဆိုတဲ့ စာေရးဆရာကေတာ့ ခုလို အခိုင္အမာၾကီးေျပာတယ္ဗ်။ “ကမာၻၾကီးဟာ တစ္ေန႔ထက္ တစ္ေန႔ ပိုေကာင္းလာတာပါ”တဲ့။ သူ႔အဆိုကို ဆန္႔က်င္ၾကတဲ့ သူေတြကေတာ့ ထံုးစံအတိုင္း ဖဲ့ၾကတာေပါ့။ ဒီေကာင္ အေပၚယံေၾကာေတြ ေလ်ာက္ေျပာေနတယ္တို႔၊ အတင္းဇြတ္ျငင္းေနတဲ့သူ ဆိုတာတစ္မ်ိဳး။ တကယ့္ေၾကာင္ေတာင္ေတာင္နဲ႔ ေလ်ာက္ေျပာေနတယ္ တို႔့ ဘာတို႔ေပါ့။ သူက ေျပာတာကေတာ့ ရွငး္ပါတယ္။ “လူသားေတြ ႏွင့္ ကမာၻေျမၾကီးအတြက္ ပိုေကာင္းမြန္တဲ့ အနာဂတ္ကို ေမွ်ာ္လင့္တာက ရူးတယ္ လို႔ ဆိုလို႔ရမလား ဗ်ာ။ ဒါ အျပစ္ၾကီးတစ္ခုလား ဗ်ာ” တဲ့။ သူကေတာ့ ဘယ္သူေတြ ဘာေျပာေျပာ တကယ့္ကို အက်ိဳးအေၾကာင္းခိုင္ခိုင္လံုလံုနဲ႔ ကမာၻၾကီး ပိုေကာင္းလာေၾကာင္း အခ်က္အလက္ေတြနဲ႔ ေျပာတာဗ်။ သူေျပာတာ မွန္မမွန္ေတာ့ မသိဘူး။ သူရဲ႕စာအုပ္ The Rational Optimist:… (ေၾကာင္းက်ိဳးခိုင္လံုတဲ့ အေကာင္းျမင္သမား) စာအုပ္ကေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေရာင္းေကာင္းဆိုပဲ။ အခု လထုတ္ RD မွာေတာ့ ကမာၻၾကီး ပိုေကာင္းလာေၾကာင္း သူက အေၾကာင္းျပခ်က္ (၁၆) ခု ေပးျပီး တင္ျပထားပါတယ္။ မိတ္ေဆြတို႔ သူေျပာတဲ့ အခ်က္အလက္အားလံုးကို သေဘာတူခ်င္မွ တူမွာပါ။ ဒါေပမယ့္ သူ႔စာေတြ ဖတ္ျပီးရင္ေတာ့ သတင္းဆိုးေတြနဲ႔ မြန္းက်ပ္ေနတဲ့ က်ေနာ္တို႔ နဲနဲေတာ့ သက္သာရာ ရသြားမွန္ေတာ့ အမွန္ပဲ ဗ်ိဳ႕။ (……...) ကြင္းေလး ခတ္ျပီးေတာ့ က်ေနာ္ကလဲ တစ္ခ်က္ တစ္ခ်က္ ေထာက္ခံထားပါတယ္။ မိတ္ေဆြတို႔ ျမည္းၾကည့္လိုက္ပါဦး။ အဲ တစ္ခုပဲ ရွိတယ္။ သူေျပာတဲ့ အခ်က္အလက္ အေထာက္အထားေတြကို မယံုရင္ေတာ့ ကိုယ့္ဘာသာပဲ ရွာၾကည့္ၾကေပါ့ဗ်ာ။ က်ေနာ္ကေတာ့ ယံုလို႔ ျပန္လိုက္ျပီ။ ဖတ္ၾကည့္ၾကပါစို႕။
(၁) ငါတို႔ အခု ၀င္ေငြပိုတိုးလာၾကတယ္။
လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ ၅၀ ေလာက္ကနဲ႔ နႈိင္းယွဥ္ရင္ ပ်မ္းမွ်အားျဖင့္ လူတစ္ေယာက္ဟာ ၀င္ေငြသံုးဆ တိုးလာပါတယ္။ ေငြေၾကာင္းေဖာင္းပြတာကိုေတာ့ မေျပာပါနဲ႔။ ေနာက္ျပီး တစ္ေန႔စားတဲ့ ကယ္လိုရီဟာလဲ ၃ ပံု ၁ ပံုေလာက္ ပိုစားလာနိုင္ပါတယ္။ အရြယ္မေရာက္ေသးတဲ့ ကေလးေတြ ေသဆံုးမႈနႈန္းကလဲ ၃ ပံု ၂ ပံုေလာက္ ေလ်ာ့က်သြားပါတယ္။ ျပီးေတာ့ ပ်မ္းမွ်အားျဖင့္ ၃ ပံု ၁ ပံုေလာက္လည္း အသက္ပိုရွည္လာၾကတယ္ဗ်။ ကမာၻၾကီးရဲ႕ လူဦးေရဟာ အခုဆယ္စုႏွစ္မွာ ႏွစ္ဆေလာက္ တတ္လာတယ္ဆိုေသာ္ျငားလည္းပဲ ၀င္ေငြေလ်ာ့နည္းသြားတဲ့ ေဒသကိုေတာ့ ခင္ဗ်ား ရွာရ ေတာ္ေတာ္ခက္ေနမွာဗ်။ (ဟုတ္ပါတယ္။ ကုန္စရာပိုမ်ားလာသလို ရွာလို႔ရတာလဲ မ်ားလာတာ အမွန္ဗ်။ လက္ထဲမွာ မစုမိတာပဲ ရွိရင္ ရွိမွာ။ သံုးေတာ့ သံုးေနရေသးတာပဲေလ)
(၂) ျမိဳ႕ျပလုူေနမႈ ပံုုုစံက ေကာင္းတယ္ဗ်
ျမိဳ႕မွာေနတဲ့သူေတြက ေနရာစား သက္သာတယ္ဗ်။ ေနရာက်ဥ္းက်ဥ္းေလးမွာ လူ အမ်ားၾကီး ေနလို႔ရတယ္။ အဲေတာ့ ကမာၻ႕ေဂဟ စနစ္ၾကီးကိုလည္း ထိခိုက္မႈ နည္းတာေပါ့ဗ်ာ။ ကမာၻေပၚက ျမိဳ႕ၾကီးေတြဟာ သူတို႔နိုင္ငံရဲ႕ လူဦးေရ ထက္၀က္ေလာက္ကို လက္ခံထားၾကတာဗ်။ အင္း ဒါေပမယ့္ ေနရာကေတာ့ အဲဒီနိုင္ငံရဲ႕ နယ္ေျမ ၃% ေလာက္ကိုပဲ ေနရာယူထားတာဗ်။ ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးသမားေတြကေတာ့ ျမိဳ႕ျပလူေနထိုင္မႈကို ႏွာေခါင္းရံႈ႕ခ်င္ ရံႈ႕မွာေပါ့။ ဒါေပမယ့္ ေတာမွာ ေနတိုင္း သဘာ၀ ပတ္၀န္းက်င္ကို ထိန္းသိမ္းနိုင္တယ္လို႔ ဘယ္စစ္တမ္းမွာမွ ေဖာ္ျပမထားဘူးဗ်။ အဲေတာ့ မိုးေမွ်ာ္တိုက္ၾကီးေတြ ေဆာက္နိုင္သမွ်သာ ေဆာက္ၾကစမ္းပါ။ ဒါကမာၻအတြက္ ေကာင္းတယ္ဗ်။ ( အင္း… က်ေနာ္လဲ လြန္ခဲ့တဲ့ ၂ နွစ္ေလာက္က ေဆာင္းပါးတစ္ပုဒ္ဖတ္ဖူးတယ္။ အံၾသစရာပဲ။ ေတာရြာပိုင္းက ေလထုက ျမိဳ႕ျပက ေလထုထက္ ပိုညစ္ပတ္တယ္တဲ့ဗ်ာ။ အေမရိကားက ပညာရွင္ေတြ စူးစမ္းထားတာတဲ့။ ေတာက ဖုန္မႈန္႕ေတြ၊ ေကာက္ရိုးမႈန္႔ေတြ၊ ပိုးေကာင္မႊားေကာင္ေလးေတြ ပါတဲ့ေလက ျမိဳ႕က ဓါတ္ဆီနံ႔ေတြ အန႔ံအသက္ေပါင္းစံု ပါေနတဲ့ ေလထက္ က်န္းမာေရးကို ပိုဆိုးရြားေစတယ္တဲ့။ ဖတ္ဖူးတာ ေျပာၾကည့္တာပါ။)
(၃) ဆင္းရဲမြဲေတမႈဆိုတာ မူးရင္ ရႈဖို႔ေတာင္ ရွွားရွားလာျပီဗ်
ခ်မ္းသာတဲ့သူေတြက ပိုခ်မ္းသာလာေတာ့ မွန္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဆင္းရဲသားေတြ ခ်မ္းသာလာတဲ့ နႈန္းနဲ႔ ယွဥ္ရင္ေတာ့ ဖ်ားသြားမယ္ဗ်။ ၁၉၈၀ နဲ႔ ၂၀၀၀ ၾကားမွာ ဆင္းရဲသားေတြရဲ႕ စားသံုးမႈနႈန္းဟာ ၂ ဆ တတ္လာတယ္ဗ်ာ။ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ ၅၀ ေလာက္ကနဲ႔ နႈိင္းရင္ တရုတ္ေတြဆို ၁၀ ဆ ပိုခ်မ္းသာလာၾကတယ္တဲ့။၂၅ ႏွစ္ေလာက္လည္း ပိုျပီး အသက္ရွည္လာၾကတယ္တဲ့။ နိုင္ဂ်ီးရီးယားေတြဆို ၂ ဆ ပိုခ်မ္းသာလာၾကတယ္တဲ့။ ၉ နွစ္ေလာက္လည္း ပိုအသက္ရွည္လာ ၾကတယ္တဲ့။ ကမာၻတစ္၀ွမ္းလံုးက ဆင္းရဲမြဲေတမႈကလဲ တစ္၀က္ေလာက္ ေလ်ာ့က်သြားတယ္တဲ့။ ကုလသမၼဂၢ ကလည္း ခန္႔မွန္းပါတယ္။ လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ ၅၀၀ ေလာက္ကထက္စာရင္ အခု ႏွစ္ ၅၀ ေလာက္မွာ ဆင္းရဲမြဲေတမႈက ပိုပိုေလ်ာ့လာတယ္တဲ့။ (အဲဒါေတာ့ က်ေနာ္တို႔နိုင္ငံကို သူမသိလို႔ ျဖစ္မွာေပါ့ ဟဲဟဲ။ အခုေတာ့ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ဖုန္းေလးေတြ သံုးနိုင္လာၾကျပီ။ ဒါလည္း ေပ်ာ္စရာပါဗ်ာ။)
(၄) မျဖစ္မေနသံုးရတဲ့ ပစၥည္းေတြ ေစ်းမၾကီးေတာ့ဘူးဗ်။
နဂိုကထက္ ငါတို႔ ပိုခ်မ္းသာလာတယ္။ ပိုက်န္းမာလာတယ္။ ပိုအရပ္ရွည္လာတယ္။ ပိုေတာ္လာတယ္။ အသက္ပိုရွည္လာတယ္။ ပိုလြတ္လပ္လာတယ္။ စတာေတြကို ျပဖို႔ အခ်က္တစ္ခ်က္ရွိတယ္ဗ်။ လူေတြ အဓိကလိုအပ္တဲ့ အေျခခံအစားအစာေတြ၊ အ၀တ္အထည္ေတြ၊ ေလာင္စာေတြ၊ အမိုးအကာ အေဆာက္အဦေတြရဲ႕ ေစ်းနႈန္းဟာ သတိမျပဳဘဲ မေနနိုင္ေလာက္ေအာင္ က်ဆင္းလာတာဗ်။ ဥပမာ အားျဖင့္ဗ်ာ။ ၁၈၀၀ ျပည့္ႏွစ္ေလာက္က ဆိုရင္ တစ္နာရီေလာက္ခံတဲ့ ဖေယာင္းတိုင္ တစ္ေခ်ာင္းရဖို႔အတြက္ လူတစ္ေယာက္ဟာ ၆ နာရီေလာက္ အလုပ္လုပ္ရတယ္ဗ်။ ၁၈၀၀ ျပည့္ႏွစ္ေက်ာ္နွစ္ေတြက်ေတာ့ ေရနံဆီ မီးအိမ္ တစ္ခြက္ရဖို႔ ၁၅ မိနစ္ေလာက္ပဲ အလုပ္လုပ္ရေတာ့ဗ်။ ၁၉၅၀ ေလာက္လည္းက်ေရာ ၈ စကၠန္႔ေလာက္ပဲ ၾကာေတာ့တယ္တဲ့ဗ်ာ။ အခုေခတ္က်ေတာ့ စကၠန္႔၀က္ေလာက္ပဲ အလုပ္္လုပ္ရေတာ့တယ္တဲ့ဗ်ာ။ ကဲ အဲေတာ့ ငါတို႔ဟာ ၁၈၈၀ ျပည့္ေလာက္ကနဲ႔ ယွဥ္ရင္ အခ်ိန္ေတြ ၄၃၂၀၀ အဆေလာက္ကို ပိုထြက္လာေတာ့တာေပါ့။ (အဲဒါေတာ့ ေျပာစရာမလိုေတာ့ပါဘူး။ ခုေခတ္ကိုက နဲနဲပဲ လုပ္၊ မ်ားမ်ား အက်ိဳးသက္ေရာက္တဲ့ ေခတ္ေလ။ စာတိုက္က စာတစ္ေစာင္ ပို႔တာနဲ႔ E-mail တစ္ေစာင္ ပို႔တာ ဘယ္ဟာပိုျမန္မလဲ။ ျပီးေတာ့ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာ လူဘယ္ေလာက္မ်ားမ်ားကို ပို႔နိုင္မလဲ စဥ္းစားသာၾကည့္ပါေတာ့ဗ်ာ။)
(၅) သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ၾကီးကလဲ က်ေနာ္တို႔ ထင္ထားတာထက္ ပိုေကာင္းလာတယ္ဗ်
အခုေခတ္မွာ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ၾကီးက ပိုပိုျပီး သန္႔ရွင္းလာတယ္ဗ်ာ။ မယံုဘူးလား။ ဥပမာ တစ္ခုေျပာျပမယ္ဗ်ာ။ ဒီေန႔ေခတ္ မိုင္ကုန္ေမာင္းနွင္ေနတဲ့ ကားတစ္စီးက ထုတ္လႊင့္တဲ့ ညစ္ညမ္းမႈဟာ ၁၉၇၀ ေလာက္က ပါကင္ထိုးရပ္နားထားတဲ့ ကားတစ္စီးက ဆီယိုစိမ့္တဲ့ ညစ္ညမ္းမႈကို မမွီဘူးဗ်ာ။ (အင္း နိုင္ငံတကာမွာေတာ့ ဖုံဆိုတာ မနည္း လိုက္ရွာရေနတယ္ေလ။)
(၆) အေရာင္းအ၀ယ္ေတြလည္း ပိုေကာင္းလာတယ္ဗ်ာ။
ဘယ္ေလာက္ပဲ ဆင္းရဲေနတယ္ ေျပာေျပာဗ်ာ။ အခုေခတ္ က်ေနာ္တို႔ မ်ိဳးဆက္က အရင္ေခတ္ကထက္စာရင္ ကယ္လိုရီေတြ ပိုစားလာနုိင္မယ့္၊ ျမင္းေကာင္ေရ လွ်ပ္စစ္ဓါတ္အားေတြ ပိုသံုးလာနိုင္မယ့္၊ ဂစ္ဂါဘိုက္ေတြ၊ မီဂါဟတ္စ္ေတြ၊ စတုရန္းမိုင္ေပါင္းေတြ၊ တစ္ဧက အထြက္နႈန္းေတြ၊ ကီလိုမီတာေတြ (အင္း ပိုက္ဆံလည္းက်ိန္းေသပါတာေပါ့ဗ်ာ) ပိုသံုးနိုင္မယ့္ အခြင့္အလမ္းေတြကို ပိုင္ဆိုင္လာၾကတယ္ဗ်။ အဲေတာ့ ငါတို႔ဒီလို သံုးေနေလေလ၊ ဒီဟာေတြ ပိုမ်ားမ်ားေရာင္းရေလေလေပါ့။ အဲေတာ့ ၀င္ေငြပိုတိုးလာၾကတယ္ဆိုတာ မမွန္ဘူးလားဗ်ာ။ (အင္း အဲ့အခ်က္ကို ခိုင္လံုေစတဲ့ အေၾကာင္းကေတာ့ ဒီေခတ္မွာ ပြဲစားေတြ ပိုမ်ားလာတယ္ဗ်ာ။)
(၇) လယ္ယာအထြက္နႈန္းေတြ ပိုတိုးလာတယ္ဗ်ာ။ ေျမလြတ္ေျမရိုင္းေတြလည္း ပိုမ်ားလာတယ္ဗ်ာ။
၁၉၀၀ ခုနွစ္ေလာက္ကတညး္က လူဦးေရ တစ္ခ်ိန္လံုး တိုးေနသလိုမ်ိဳးပဲ တျခားအရာေတြလည္း တိုးတက္လာတယ္ဗ်။ သီးနွံထြက္တဲ့ ဧကေတြ ၃၀ % ေလာက္တိုးလာတယ္ဗ်ာ။ စားက်က္ေျမေတြ ၆၀၀ % ေလာက္တိုးလာတယ္ဗ်ာ။ ျပီးေတာ့ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပဲ လယ္သမားေတြဟာလည္း ျမိဳ႕ျပေတြကို ေျပာင္းေရြ႕လာၾကတာမ်ားတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ အပူပိုင္းသစ္ေတာ ဧက သန္း ၂၀၀၀ ေလာက္ကိုလည္း ျပန္လည္အသံုးျပဳလို႔ရေအာင္ စိုက္ပ်ိဳးေနၾကျပီဗ်ာ။ အဲေတာ့ ဇီ၀ျဖစ္စဥ္ၾကီးအတြက္လည္း ေကာင္းတာေပါ့ဗ်ာ။ အဲေတာ့ က်ေနာ္ ကုန္ကုန္ေျပာလိုက္မယ္ဗ်ာ။ ခုရာစုႏွစ္မွာဗ်ာ ကမာၻၾကီးမွာ ေနာက္ထပ္ စိုက္ပ်ိဳးဧကေတြ မခ်ဲ႕ထြင္ဘဲနဲ႔လည္း ကမာၻသူ ကမာၻသားေတြကို ကမာၻၾကီးက ပိုျပီး မ်ားသထက္ မ်ားလာတဲ့ ပမာဏနဲ႔ ေကၽြးထားနိုင္ေတာ့မွာဗ်။
(၈) ေလာင္စာဆီေတြကလည္း ခင္ဗ်ားတို႔ထင္သလို အလ်င္အျမန္ၾကီးကုန္သြားမွာမွ မဟုတ္တာဗ်ာ။
၁၉၇၀ ေလာက္တုန္းက ေလာင္စာဆီသိုေလွာင္ကန္ၾကီးေတြ သန္း ေထာင္ေပါင္း ၅၅၀ ရွိတယ္ဗ်ာ။ အဲ့ကေနစလို႔ ေနာက္ အႏွစ္ ၂၀ ေလာက္က်ေတာ့ ၆၀၀ ျဖစ္လာတယ္ဗ်ာ။ ၁၉၉၀ က်ေတာ့ သန္းေထာင္ေပါင္း ၅၀ ထပ္တိုးလာတယ္ဗ်ာ။ အခုက်ေတာ့ ၉၀၀ ေလာက္ရွိျပီဗ်ာ။ ဒါေတာင္ ေဆာ္ဒီအာေရဗ် က စာရင္းမသြင္းရေသးတဲ့ သိုေလွာင္ကန္ေတြ အမ်ားၾကီး ရွိေသးတယ္ဗ်ာ။ ခင္ဗ်ားတို႔ စိုးရိမ္တာေတာ့ ဟုတ္ပါတယ္။ ေလာင္စာဆီေတြ ေက်ာက္မီးေသြးေတြ သဘာ၀ဓါတ္ေငြ႕ေတြဆိုတာ အခ်ိန္တန္ရင္ ကုန္သြားတတ္တာကိုး။ ဒါေပမယ့္ ေသခ်ာတာကေတာ့ အခုရွိထား၊ ေတြ႔ထားတာနဲ႔တင္ ရာစုႏွစ္အမ်ားၾကီး မဟုတ္ရင္ေတာင္ ဆယ္စုႏွစ္ အမ်ားၾကီးေတာ့ သံုးလို႔ မကုန္နိုင္ေသးပါဘူး။ ေနာက္ျပီး က်ေနာ္တို႔ လူသားေတြက ေတာ္တာပဲ ဗ်ာ။ ေလာင္စာအတြက္ အျခားနည္းေကာင္းေတြကို ေတြ႔ဦးမွာပါဗ်။ အဲေတာ့ ဘာလို႔ အဲေလာက္ၾကီး တအား ၾကိဳ စိုးရိမ္ေနၾကမွာတုန္းဗ်။
(၉) လူဦးေရ တိုးလာတာကလည္း ေျခာက္ျခားစရာမွ မဟုတ္တာဗ်ာ။
ကမာၻၾကီးွမွာ လူဦးေရေတြ တစ္ခ်ိန္လံုး တိုးေနတာကေတာ့ ဟုတ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ ၅၀ ေလာက္ကစျပီး လူဦးေရ တိုးနႈန္းေတြ က်လာတယ္ဗ်။ ကမာၻတစ္၀ွမ္းလံုးမွာ လူေမြးဖြားနႈန္းဟာ ၁၉၆၀ ေလာက္ကနဲ႔ စာရင္ေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေလ်ာ့သြားျပီဗ်။ ဖြံျဖိဳးမႈ ေနွးေကြးတဲ့ နိုင္ငံေတြမွာ ဆိုရင္ ေမြးဖြားနႈန္းက တစ္၀က္ေလာက္ေတာင္ ေလ်ာ့သြားတာတဲ့ ဗ်ာ။ ေလ်ာ့တာမွ ေမြးကင္းစကေလးေတြ ေသဆံုးမႈနႈန္း ေလ်ာ့လာတာေတာင္ ေမြးဖြားမႈနႈန္း ေလ်ာ့တာက ေတာ္ေတာ္သိသာတယ္ တဲ့။ ကုလသမၼဂၢ ရဲ႕ အစီရင္ခံစာအရဆိုရင္ ၂၀၇၅ မွာ လူဦးေရ ကအျမင့္ဆံုးျဖစ္တဲ့ သန္း ၉၂၀၀ အထိ္ ရွိမယ္တဲ့။ ျပီးရင္ေတာ့ စျပီး လူဦးေရ ေလ်ာ့ျပီတဲ့ဗ်ာ။ အဲေတာ့ စားနပ္ရိကၡာေတြ ကုန္ဖို႔ အခြင့္အလမ္းဆိုတာ မရွိပါဘူးဗ်ာ။ ျခံဳျပီးၾကည့္လိုက္ရင္ ဆယ္စုနွစ္တိုင္း ဆယ္စုႏွစ္တိုင္းမွာ အခု ရွိျပီးသား သန္း ၇၀၀၀ ေလာက္က ေအးေအးေဆးေဆး ပိုပိုျပီး ေကာင္းသထက္ ေကာင္းေကာင္း စားရဖို႔ပဲ ရွိတယ္ဗ်ာ။
(၁၀) စီးပြားပ်က္ကပ္ဆိုတာကလည္း ဒီေလာက္ ပ်က္တာမွ မဟုတ္တာ ၊၊ စိတ္ဓါတ္က်စရာမွ မဟုတ္တာပဲ ဗ်ာ။
လူတိုင္းသိတဲ့ ၁၉၃၀ ပတ္၀န္းက်င္က စီးပြားပ်က္ကပ္ဆိုတာ တကယ္ေတာ့ လူေနထိုင္မႈပံုစံေတြ တိုးတက္ေနတဲ့ ေဒါင္လိုက္မ်ဥ္းမွာ နည္းနည္းေလာက္ က်ဆင္းရံုေလာက္ပါပဲဗ်။ တကယ့္ကို စီးပြားပ်က္ကပ္ၾကီး အလူးအလဲ အခံရဆံုး ျဖစ္ခဲ့တဲ့ အေမရိကန္ နဲ႕ ဂ်ာမနီနိုင္ငံေတာင္ ၁၉၃၉ မွွာက်ေတာ့ ၁၉၃၀ ထက္စာရင္ ပိုခ်မ္းသာလာၾကတာ အမွန္ပဲဗ်။ ေနာက္ျပီးေတာ့ ကုန္စည္အသစ္ေတြ၊ စက္မႈလုပ္ငန္း အသစ္ေတြလည္း အဲဒီ စီးပြားပ်က္ကပ္ၾကီးမွာ မွ ေပၚလာတာဗ်။ နိူင္ငံရဲ႕ ေပၚလစီသာ မမွားဘူးဆိုရင္ စီးပြားပ်က္ကပ္ေလာက္ကေတာ့ ေအးေဆးပါဗ်။ အဲေတာ့ ေဆာ့ဖ္၀ဲေလး အသစ္တစ္ခုကို ထြင္လိုက္၊ စက္ကိရိယာေလး တစ္ခုကို စမ္းလိုက္နဲ႔ ေနလို႔ခ်င္ရင္ ဘ၀က အမ်ားၾကီး ေပ်ာ္စရာ ျဖစ္လာမွာပါ။ (စီးပြားပ်က္ကပ္ကို မေၾကာက္ပါနဲ႔။ အလုပ္မရမွာပဲ ေၾကာက္ပါ။ အလုပ္ရွိေနရင္ ထမင္းေတာ့ စားေနရမွာပဲေလ.)
(၁၁) ငါတို႔ဟာ ကံအေကာင္းဆံုး မ်ိဳးဆက္ပဲဗ်။
အခု က်ေနာ္တို႔ မ်ိဳးဆက္ဟာ ျငိမ္းခ်မ္းမႈေတြ၊ လြတ္လပ္ခြင့္ေတြ၊ အားလပ္ခ်ိန္ေတြ၊ ေခတ္ပညာေတြ၊ ေဆးပညာေတြ၊ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကို အရင္တုန္းကနဲ႔စာရင္ ပိုရ ပိုသိရတယ္ဗ်။ ေနရာတိုင္းမွာ ထူးခၽြန္ဖို႔ အခြင့္အလမ္းရွိတယ္ဗ်။ ဘယ္ေလာက္ထိလည္းဆိုရင္ အခုဆိုရင္ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ပစၥည္းတစ္မ်ိဳးမွာ ေရြးစရာေတြ အမ်ားၾကီး ရွိေနတာကိုေတာင္ အထူးအဆန္းလုပ္ျပီး ေပ်ာ္မေနၾကေတာ့ပါဘူး။ အရင္တုန္းကလူေတြ ဆို ဘယ္ေျပာေကာင္းမလဲ။ ပါးစပ္ၾကီး အေဟာင္းသားနဲ႔ အေပ်ာ္လံုးကို ဆို႔ေနမွာ။ က်ေနာ္ နယ္ျမိဳ႕က ေစ်းဆိုင္ေလး တစ္ဆိုင္ကို ေရာက္ဖူးတယ္။ ေရြးစရာ သိပ္မရွိလို႔ စိတ္ပ်က္ေနတဲ့သူေတြကို မေတြ႔ဖူးဘူးဗ်။ ေအးေအးေဆးေဆးပဲ။ ေရြးေတာ့ ေရြးေနၾကတာပဲ။ (က်ေနာ္တို႔လည္း supermarket ေတြကို ေရာက္ဖူးတယ္။ ေရြးစရာေတြ မ်ားလို႔ စိတ္အရမ္းညစ္ေနတဲ့ သူေတြကို မေတြ႔ဖူုးဘူးဗ်။ အဲေတာ့ တကယ္ကံေကာင္းတာဗ်။ ေရြးခ်င္သလား ရတယ္။ မေရြးခ်င္ဘူးလား ရတယ္။ ေအးေဆးပဲ။)
(၁၂) အတိတ္မွာ ေရႊထီးေဆာင္းခဲ့ ၾကတယ္ဆိုတာလည္း မဟုတ္ဘူးဗ်။
တစ္ခ်ိဳ႕ကေတာ့ ျငင္းၾကမွာေပါ့။ နဂိုတုန္းကဆို ဘ၀က ဘယ္လိုရိုးရွင္းတာ၊ ဘယ္လို ျငိမ္းခ်မ္းတာ၊ ဘယ္လို လူအခ်င္းခ်င္း သင့္ျမတ္ၾကတာ၊ စိတ္ဓါတ္ေတြလည္း ေကာင္းၾကတာ ဘာညာေပါ့ဗ်ာ။ အခုေတာ့ အဲဒါေတြ မရွိေတာ့ဘူးဗ်ာ။ တကယ္ေတာ့ ေရႊထီးေဆာင္းတယ္ ဆိုတာ ခ်မ္းသာခဲ့ၾကတာကို မွ ေျပာသင့္တာဗ်။ အခုဆို ဘယ္ေလာက္ေတာင္ ေကာင္းလဲ ၾကည့္စမ္း။ တစ္ခုပဲ ေျပာမယ္။ ခင္ဗ်ား တကယ့္ကို ေက်ာ္ၾကား ထင္ရွား စြန္႔ဦး တီထြင္သူတစ္ေယာက္ ျဖစ္ခ်င္ရင္ေတာင္ အိမ္ထဲက အိမ္ျပင္ ထြက္စရာမလိုေတာ့ဘူးဗ်။ (မွန္တယ္ဗ်ာ။ တစ္ခ်ိဳ႕မ်ား အိမ္မွာပဲေန Facebook ေလး သံုးျပီး နိုင္ငံေက်ာ္ေတာင္ ျဖစ္ေနၾကျပီဗ်ာ။) အင္း ေနာက္ျပီးေတာ့လည္း တကယ့္ကို လြတ္လြတ္လပ္လပ္ အပူအပင္ကင္းကင္း ေနခဲ့ရပါတယ္ ဆိုတဲ့ သူတို႔ ေခတ္ကို ၾကည့္ၾကည့္။ အဲ့ေခတ္ကို အခုေခၚၾကတာ။ အေမွာင္ဖံုးေသာ ေခတ္မ်ားလို႔ ေခၚတယ္တဲ့ဗ်ာ။ ကဲ ျပီးေရာ။
(၁၃) တကယ့္ရွယ္အေတြးအၾကံေတြလည္း ဆက္ထြက္ေနတုန္းဗ်။
ငါတို႔ ၾကြယ္၀ေတာ့ ပိုၾကြယ္၀လာနိုင္တာေပါ့။ ငါတို႔ တီထြင္ေနရင္ ငါတို႔ ထပ္တီထြင္နိုင္မွာေပါ့။ ကမာၻၾကီးက ဘယ္ေတာ့မွ ေနာက္ေၾကာင္းျပန္လွည့္မွာ မဟုတ္ဘူးဗ်။ အဲေတာ့ အေတြးအၾကံေကာင္းေတြကလဲ ဆက္ထြက္ျပီးရင္း ထြက္ေနဦးမွာဗ်။ တိုးသထက္ တိုးလာ။ ေကာင္းသထက္ ေကာင္းလာဖို႔ပဲ ရွိတာပါဗ်ာ။ ေနာက္ျပီး အဲဒီလို အၾကံေကာင္း ဥာဏ္ေကာင္းေတြ တံုးသြားမယ္၊ ကုန္သြားမယ္ဆိုတာကို သက္ေသျပနိုင္တဲ့ ဘယ္သိပၸံစစ္တမ္းမွ မေပၚေသးဘူးဗ်။ (ဒါကိုေတာ့ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ခၽြင္းခ်က္မရွိ လက္ခံၾကမွာပါဗ်ာ။)
(၁၄) မုန္တိုင္းေတြဆိုတာလည္း ထင္သေလာက္ မဆိုးပါဘူးဗ်ာ။
လံုး၀ကို ထင္သေလာက္ မဆိုးတာဗ်။ လြန္ခဲ့တဲ့ ဆယ္စုႏွစ္ေလာက္ကစျပီး ကမာၻၾကီးက နဲနဲေလး ပိုပူေႏြးလာေတာ့ ဆိုင္ကလုန္းေတြ၊ ဟာရီကိန္းေတြ ျဖစ္တယ္ေပါ့ဗ်ာ။ ကုလ က ေျပာတာကေတာ့ ၁၉၂၀ ေလာက္စျပီး ကမာၻၾကီးရဲ႕ လူေသဆံုးမႈနႈန္းဟာ သဘာ၀ေဘးအႏၱရာယ္ေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ ေသဆံုးမႈထက္ အျခားအေၾကာင္းေၾကာင္း ေတြေၾကာင့္ ေသဆံုးမႈဟာ ၉၉% ေလာက္ကို ပိုမ်ားတယ္တဲ့ဗ်ာ။ မုန္တိုင္းတစ္ခုရဲ႕ အႏၱရာယ္ဆိုတာကလည္း ေလတိုက္နႈန္းေပၚမွာထက္ အဲဒီနိုင္ငံ ဘယ္ေလာက္ ခ်မ္းသာသလဲ ဆိုတဲ့ အေပၚမွာသာ ပိုျပီး မူတည္တာပါဗ်ာ။ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္တုန္းက အလြန္ၾကီးမားတဲ့ မုန္တိုင္းၾကီး တစ္လံုးဟာ စနစ္တက်ျပင္ဆင္ထားတဲ့ မကၠဆီကို နိုင္ငံက ျမိဳ႕တစ္ျမိဳ႕ကို ၀င္တိုက္တာ ေသတဲ့သူ (၅) ဦး ေတာင္ မျပည့္ဘူးဗ်ာ။ အဲ ဒါေပမယ့္ အဲေလာက္ေလတိုက္နႈန္း ရွိတဲ့ မုန္တိုင္းပဲ ျမန္မာနိုင္ငံကို ၀င္တိုက္ေတာ့ လူေပါင္း တစ္သိန္းအထက္ ေသဆံုးၾကရတယ္ဗ်ာ။ အဲေတာ့ အေကာင္းဆံုး အကာအကြယ္ဟာ ခ်မ္းသာၾကြယ္၀မႈနဲ႔ လြတ္လပ္မႈ ပါပဲဗ်ာ။ ( အဲဒါ တူေက်ာတာေနာ္။ တားတား ေျပာတာ မဟုတ္၀ူး။ တားတားက ေတြ႔တဲ့ အတိုင္းပဲ ဘာတာ က်န္တာ။)
(၁၅) ငါတို႔ဟာ ငါတို႔ရဲ႕ ျပသနာေတြကို ေျဖရွင္းနိုင္စြမ္းရွိပါတယ္။
ကမာၻၾကီးက ပိုေကာင္းလာတယ္လို႔ ေျပာရင္ လူေတြက က်ေနာ့္ကို ရူးေနတာလားတဲ့။ က်ေနာ္က ျပန္ေျပာခ်င္တယ္။ ကမာၻပ်က္မွာသာ တကယ္ေသခ်ာရင္ ခင္ဗ်ား နိုဘယ္ျငိမ္းခ်မ္းေရး ဆုေတာင္ ရဦးမယ္လို႔။ စာအုပ္ဆိုင္ေတြကလည္းဗ်ာ ေရာင္းမေကာင္းတိုင္း ျခဴသံပါေအာင္ ျငီးေတာ့တာပဲ။ ေလေၾကာင္းလိုင္းေတြကလဲ အခုပဲ စီးပြားပ်က္ေတာ့မယ့္ အတိုင္း။ က်ေနာ္မွတ္မိေသးတယ္။ သူငယ္ခ်င္းတစ္ေယာက္ေျပာတာ။ သူက ကမာၻၾကီးဟာ စီးပြားေရး ဖြံျဖိဳးမႈေတြကို မလုပ္ေတာ့မွပဲ အသက္ဆက္ရွင္နိုင္ေတာ့မွာတဲ့။ ဒီလိုသာ ဆက္သြားေနရင္ေတာ့ မလြယ္ဘူးတဲ့။ သူ မသိတာပါဗ်ာ။ အလကား ယုန္ေလးလို မိုးျပိဳမွာေၾကာက္တာပါ။ လူဆိုတဲ့ အမ်ိဳးကိုက ျပသနာေျဖရွင္းတတ္တဲ့ အမ်ိဳးဗ်။ အခ်ိန္တန္ရင္ေတာ့ အရာအားလံုုး ေျပလည္သြားမွာပါ။ ဒီတစ္နည္း မရရင္ ေနာက္တစ္နည္း ၾကိဳးစားၾကမွာပဲဗ်။ အဲေတာ့ တကယ့္ အႏာၱရယ္ဆိုတာ အေျပာင္းအလဲ လုပ္ဖို႔ ေႏွာင့္ေနွးေနရင္သာ ေၾကာက္ဖို႔ေကာင္းတာဗ်။ (ေကာင္းလိုက္တာဗ်ာ။ က်ေနာ္တို႔ နိုင္ငံကိုမ်ား တည့္တိုးၾကီး ေျပာေနသလား မွတ္ရတယ္။)
(၁၆) အေကာင္းျမင္သမားေတြဆိုတာ တကယ္မွန္တဲ့ သူေတြဗ်ိဳ႕။
ႏွစ္ေပါင္း ၂၀၀ ေလာက္ၾကာျပီဗ်ာ။ အေကာင္းျမင္သမားေတြ ေျပာတာ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား မွန္တာေတာင္ အဆိုးျမင္သမားေတြကပဲ ဂ်ာနယ္ေတြ၊ သတင္းစာေတြရဲ႕ ေခါင္းၾကီးပိုင္းေတြကို တတ္တတ္သိမ္းေနတာ ၾကာျပီဗ်။ အို အဆိုးျမင္သမားေတြ ေရးဖို႔ဆို ေထာက္ပံမယ့္သူေတြကလည္း မနည္းဘူးဗ်။ အေကာင္းသာျမင္ျပီး ေရးၾကည့္။ ပံုႏွိပ္ေတာင္ မေဖာ္ျပေတာ့ဘူး။ ေနာက္ျပီး ဒီေရာဂါဆိုးၾကီး ဒီအႏာၱရာယ္ၾကီးကေတာ့ မျဖစ္ဖို႔ မ်ားတယ္လို႔ပဲ ေရးၾကည့္။ ခင္ဗ်ား ဘယ္ေတာ့မွ ေရွ႕မ်က္ႏွာစာမွာ ေနရာရမွာ မဟုတ္ဘူးဗ်။ အဲေတာ့ စာဖတ္သူေတြကိုေရာ၊ မီဒီယာေတြကိုေရာ ဘယ္လိုပဲ စိတ္ပ်က္စရာေတြ ျဖစ္ေနေန ေကာင္းတာေလးကို ရွာေရးၾကဖို႔ ၊ အလင္းေရာင္ေလးကို ရွာျပေပးၾကဖို႔ ေတြကိုသာ တြန္းအား ေပးၾကစမ္းပါဗ်။ မ်က္ေမွာင္ၾကီးက်ံဳ႕ မႈန္ကုပ္ မေနစမ္းပါနဲ႔ဗ်ာ။ ရဲရဲၾကီးသာ အေကာင္းျမင္သမား အျဖစ္ ခံယူလိုက္စမ္းပါ။ အနည္းဆံုးေတာ့ ခင္ဗ်ား (သို႔) ခင္ဗ်ား ပတ္၀န္းက်င္ လင္းလာမွာေတာ့ အမွန္ပဲဗ်။
ရွိန္၀ါ မွီျငမ္းေရးသား ျပန္ဆိုသည္။
2012 September လထုတ္ Reader’s Digest ထဲမွာ Matt Ridley ဆိုတဲ့ စာေရးဆရာကေတာ့ ခုလို အခိုင္အမာၾကီးေျပာတယ္ဗ်။ “ကမာၻၾကီးဟာ တစ္ေန႔ထက္ တစ္ေန႔ ပိုေကာင္းလာတာပါ”တဲ့။ သူ႔အဆိုကို ဆန္႔က်င္ၾကတဲ့ သူေတြကေတာ့ ထံုးစံအတိုင္း ဖဲ့ၾကတာေပါ့။ ဒီေကာင္ အေပၚယံေၾကာေတြ ေလ်ာက္ေျပာေနတယ္တို႔၊ အတင္းဇြတ္ျငင္းေနတဲ့သူ ဆိုတာတစ္မ်ိဳး။ တကယ့္ေၾကာင္ေတာင္ေတာင္နဲ႔ ေလ်ာက္ေျပာေနတယ္ တို႔့ ဘာတို႔ေပါ့။ သူက ေျပာတာကေတာ့ ရွငး္ပါတယ္။ “လူသားေတြ ႏွင့္ ကမာၻေျမၾကီးအတြက္ ပိုေကာင္းမြန္တဲ့ အနာဂတ္ကို ေမွ်ာ္လင့္တာက ရူးတယ္ လို႔ ဆိုလို႔ရမလား ဗ်ာ။ ဒါ အျပစ္ၾကီးတစ္ခုလား ဗ်ာ” တဲ့။ သူကေတာ့ ဘယ္သူေတြ ဘာေျပာေျပာ တကယ့္ကို အက်ိဳးအေၾကာင္းခိုင္ခိုင္လံုလံုနဲ႔ ကမာၻၾကီး ပိုေကာင္းလာေၾကာင္း အခ်က္အလက္ေတြနဲ႔ ေျပာတာဗ်။ သူေျပာတာ မွန္မမွန္ေတာ့ မသိဘူး။ သူရဲ႕စာအုပ္ The Rational Optimist:… (ေၾကာင္းက်ိဳးခိုင္လံုတဲ့ အေကာင္းျမင္သမား) စာအုပ္ကေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေရာင္းေကာင္းဆိုပဲ။ အခု လထုတ္ RD မွာေတာ့ ကမာၻၾကီး ပိုေကာင္းလာေၾကာင္း သူက အေၾကာင္းျပခ်က္ (၁၆) ခု ေပးျပီး တင္ျပထားပါတယ္။ မိတ္ေဆြတို႔ သူေျပာတဲ့ အခ်က္အလက္အားလံုးကို သေဘာတူခ်င္မွ တူမွာပါ။ ဒါေပမယ့္ သူ႔စာေတြ ဖတ္ျပီးရင္ေတာ့ သတင္းဆိုးေတြနဲ႔ မြန္းက်ပ္ေနတဲ့ က်ေနာ္တို႔ နဲနဲေတာ့ သက္သာရာ ရသြားမွန္ေတာ့ အမွန္ပဲ ဗ်ိဳ႕။ (……...) ကြင္းေလး ခတ္ျပီးေတာ့ က်ေနာ္ကလဲ တစ္ခ်က္ တစ္ခ်က္ ေထာက္ခံထားပါတယ္။ မိတ္ေဆြတို႔ ျမည္းၾကည့္လိုက္ပါဦး။ အဲ တစ္ခုပဲ ရွိတယ္။ သူေျပာတဲ့ အခ်က္အလက္ အေထာက္အထားေတြကို မယံုရင္ေတာ့ ကိုယ့္ဘာသာပဲ ရွာၾကည့္ၾကေပါ့ဗ်ာ။ က်ေနာ္ကေတာ့ ယံုလို႔ ျပန္လိုက္ျပီ။ ဖတ္ၾကည့္ၾကပါစို႕။
(၁) ငါတို႔ အခု ၀င္ေငြပိုတိုးလာၾကတယ္။
လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ ၅၀ ေလာက္ကနဲ႔ နႈိင္းယွဥ္ရင္ ပ်မ္းမွ်အားျဖင့္ လူတစ္ေယာက္ဟာ ၀င္ေငြသံုးဆ တိုးလာပါတယ္။ ေငြေၾကာင္းေဖာင္းပြတာကိုေတာ့ မေျပာပါနဲ႔။ ေနာက္ျပီး တစ္ေန႔စားတဲ့ ကယ္လိုရီဟာလဲ ၃ ပံု ၁ ပံုေလာက္ ပိုစားလာနိုင္ပါတယ္။ အရြယ္မေရာက္ေသးတဲ့ ကေလးေတြ ေသဆံုးမႈနႈန္းကလဲ ၃ ပံု ၂ ပံုေလာက္ ေလ်ာ့က်သြားပါတယ္။ ျပီးေတာ့ ပ်မ္းမွ်အားျဖင့္ ၃ ပံု ၁ ပံုေလာက္လည္း အသက္ပိုရွည္လာၾကတယ္ဗ်။ ကမာၻၾကီးရဲ႕ လူဦးေရဟာ အခုဆယ္စုႏွစ္မွာ ႏွစ္ဆေလာက္ တတ္လာတယ္ဆိုေသာ္ျငားလည္းပဲ ၀င္ေငြေလ်ာ့နည္းသြားတဲ့ ေဒသကိုေတာ့ ခင္ဗ်ား ရွာရ ေတာ္ေတာ္ခက္ေနမွာဗ်။ (ဟုတ္ပါတယ္။ ကုန္စရာပိုမ်ားလာသလို ရွာလို႔ရတာလဲ မ်ားလာတာ အမွန္ဗ်။ လက္ထဲမွာ မစုမိတာပဲ ရွိရင္ ရွိမွာ။ သံုးေတာ့ သံုးေနရေသးတာပဲေလ)
(၂) ျမိဳ႕ျပလုူေနမႈ ပံုုုစံက ေကာင္းတယ္ဗ်
ျမိဳ႕မွာေနတဲ့သူေတြက ေနရာစား သက္သာတယ္ဗ်။ ေနရာက်ဥ္းက်ဥ္းေလးမွာ လူ အမ်ားၾကီး ေနလို႔ရတယ္။ အဲေတာ့ ကမာၻ႕ေဂဟ စနစ္ၾကီးကိုလည္း ထိခိုက္မႈ နည္းတာေပါ့ဗ်ာ။ ကမာၻေပၚက ျမိဳ႕ၾကီးေတြဟာ သူတို႔နိုင္ငံရဲ႕ လူဦးေရ ထက္၀က္ေလာက္ကို လက္ခံထားၾကတာဗ်။ အင္း ဒါေပမယ့္ ေနရာကေတာ့ အဲဒီနိုင္ငံရဲ႕ နယ္ေျမ ၃% ေလာက္ကိုပဲ ေနရာယူထားတာဗ်။ ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရးသမားေတြကေတာ့ ျမိဳ႕ျပလူေနထိုင္မႈကို ႏွာေခါင္းရံႈ႕ခ်င္ ရံႈ႕မွာေပါ့။ ဒါေပမယ့္ ေတာမွာ ေနတိုင္း သဘာ၀ ပတ္၀န္းက်င္ကို ထိန္းသိမ္းနိုင္တယ္လို႔ ဘယ္စစ္တမ္းမွာမွ ေဖာ္ျပမထားဘူးဗ်။ အဲေတာ့ မိုးေမွ်ာ္တိုက္ၾကီးေတြ ေဆာက္နိုင္သမွ်သာ ေဆာက္ၾကစမ္းပါ။ ဒါကမာၻအတြက္ ေကာင္းတယ္ဗ်။ ( အင္း… က်ေနာ္လဲ လြန္ခဲ့တဲ့ ၂ နွစ္ေလာက္က ေဆာင္းပါးတစ္ပုဒ္ဖတ္ဖူးတယ္။ အံၾသစရာပဲ။ ေတာရြာပိုင္းက ေလထုက ျမိဳ႕ျပက ေလထုထက္ ပိုညစ္ပတ္တယ္တဲ့ဗ်ာ။ အေမရိကားက ပညာရွင္ေတြ စူးစမ္းထားတာတဲ့။ ေတာက ဖုန္မႈန္႕ေတြ၊ ေကာက္ရိုးမႈန္႔ေတြ၊ ပိုးေကာင္မႊားေကာင္ေလးေတြ ပါတဲ့ေလက ျမိဳ႕က ဓါတ္ဆီနံ႔ေတြ အန႔ံအသက္ေပါင္းစံု ပါေနတဲ့ ေလထက္ က်န္းမာေရးကို ပိုဆိုးရြားေစတယ္တဲ့။ ဖတ္ဖူးတာ ေျပာၾကည့္တာပါ။)
(၃) ဆင္းရဲမြဲေတမႈဆိုတာ မူးရင္ ရႈဖို႔ေတာင္ ရွွားရွားလာျပီဗ်
ခ်မ္းသာတဲ့သူေတြက ပိုခ်မ္းသာလာေတာ့ မွန္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဆင္းရဲသားေတြ ခ်မ္းသာလာတဲ့ နႈန္းနဲ႔ ယွဥ္ရင္ေတာ့ ဖ်ားသြားမယ္ဗ်။ ၁၉၈၀ နဲ႔ ၂၀၀၀ ၾကားမွာ ဆင္းရဲသားေတြရဲ႕ စားသံုးမႈနႈန္းဟာ ၂ ဆ တတ္လာတယ္ဗ်ာ။ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ ၅၀ ေလာက္ကနဲ႔ နႈိင္းရင္ တရုတ္ေတြဆို ၁၀ ဆ ပိုခ်မ္းသာလာၾကတယ္တဲ့။၂၅ ႏွစ္ေလာက္လည္း ပိုျပီး အသက္ရွည္လာၾကတယ္တဲ့။ နိုင္ဂ်ီးရီးယားေတြဆို ၂ ဆ ပိုခ်မ္းသာလာၾကတယ္တဲ့။ ၉ နွစ္ေလာက္လည္း ပိုအသက္ရွည္လာ ၾကတယ္တဲ့။ ကမာၻတစ္၀ွမ္းလံုးက ဆင္းရဲမြဲေတမႈကလဲ တစ္၀က္ေလာက္ ေလ်ာ့က်သြားတယ္တဲ့။ ကုလသမၼဂၢ ကလည္း ခန္႔မွန္းပါတယ္။ လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ ၅၀၀ ေလာက္ကထက္စာရင္ အခု ႏွစ္ ၅၀ ေလာက္မွာ ဆင္းရဲမြဲေတမႈက ပိုပိုေလ်ာ့လာတယ္တဲ့။ (အဲဒါေတာ့ က်ေနာ္တို႔နိုင္ငံကို သူမသိလို႔ ျဖစ္မွာေပါ့ ဟဲဟဲ။ အခုေတာ့ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ဖုန္းေလးေတြ သံုးနိုင္လာၾကျပီ။ ဒါလည္း ေပ်ာ္စရာပါဗ်ာ။)
(၄) မျဖစ္မေနသံုးရတဲ့ ပစၥည္းေတြ ေစ်းမၾကီးေတာ့ဘူးဗ်။
နဂိုကထက္ ငါတို႔ ပိုခ်မ္းသာလာတယ္။ ပိုက်န္းမာလာတယ္။ ပိုအရပ္ရွည္လာတယ္။ ပိုေတာ္လာတယ္။ အသက္ပိုရွည္လာတယ္။ ပိုလြတ္လပ္လာတယ္။ စတာေတြကို ျပဖို႔ အခ်က္တစ္ခ်က္ရွိတယ္ဗ်။ လူေတြ အဓိကလိုအပ္တဲ့ အေျခခံအစားအစာေတြ၊ အ၀တ္အထည္ေတြ၊ ေလာင္စာေတြ၊ အမိုးအကာ အေဆာက္အဦေတြရဲ႕ ေစ်းနႈန္းဟာ သတိမျပဳဘဲ မေနနိုင္ေလာက္ေအာင္ က်ဆင္းလာတာဗ်။ ဥပမာ အားျဖင့္ဗ်ာ။ ၁၈၀၀ ျပည့္ႏွစ္ေလာက္က ဆိုရင္ တစ္နာရီေလာက္ခံတဲ့ ဖေယာင္းတိုင္ တစ္ေခ်ာင္းရဖို႔အတြက္ လူတစ္ေယာက္ဟာ ၆ နာရီေလာက္ အလုပ္လုပ္ရတယ္ဗ်။ ၁၈၀၀ ျပည့္ႏွစ္ေက်ာ္နွစ္ေတြက်ေတာ့ ေရနံဆီ မီးအိမ္ တစ္ခြက္ရဖို႔ ၁၅ မိနစ္ေလာက္ပဲ အလုပ္လုပ္ရေတာ့ဗ်။ ၁၉၅၀ ေလာက္လည္းက်ေရာ ၈ စကၠန္႔ေလာက္ပဲ ၾကာေတာ့တယ္တဲ့ဗ်ာ။ အခုေခတ္က်ေတာ့ စကၠန္႔၀က္ေလာက္ပဲ အလုပ္္လုပ္ရေတာ့တယ္တဲ့ဗ်ာ။ ကဲ အဲေတာ့ ငါတို႔ဟာ ၁၈၈၀ ျပည့္ေလာက္ကနဲ႔ ယွဥ္ရင္ အခ်ိန္ေတြ ၄၃၂၀၀ အဆေလာက္ကို ပိုထြက္လာေတာ့တာေပါ့။ (အဲဒါေတာ့ ေျပာစရာမလိုေတာ့ပါဘူး။ ခုေခတ္ကိုက နဲနဲပဲ လုပ္၊ မ်ားမ်ား အက်ိဳးသက္ေရာက္တဲ့ ေခတ္ေလ။ စာတိုက္က စာတစ္ေစာင္ ပို႔တာနဲ႔ E-mail တစ္ေစာင္ ပို႔တာ ဘယ္ဟာပိုျမန္မလဲ။ ျပီးေတာ့ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာ လူဘယ္ေလာက္မ်ားမ်ားကို ပို႔နိုင္မလဲ စဥ္းစားသာၾကည့္ပါေတာ့ဗ်ာ။)
(၅) သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ၾကီးကလဲ က်ေနာ္တို႔ ထင္ထားတာထက္ ပိုေကာင္းလာတယ္ဗ်
အခုေခတ္မွာ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ၾကီးက ပိုပိုျပီး သန္႔ရွင္းလာတယ္ဗ်ာ။ မယံုဘူးလား။ ဥပမာ တစ္ခုေျပာျပမယ္ဗ်ာ။ ဒီေန႔ေခတ္ မိုင္ကုန္ေမာင္းနွင္ေနတဲ့ ကားတစ္စီးက ထုတ္လႊင့္တဲ့ ညစ္ညမ္းမႈဟာ ၁၉၇၀ ေလာက္က ပါကင္ထိုးရပ္နားထားတဲ့ ကားတစ္စီးက ဆီယိုစိမ့္တဲ့ ညစ္ညမ္းမႈကို မမွီဘူးဗ်ာ။ (အင္း နိုင္ငံတကာမွာေတာ့ ဖုံဆိုတာ မနည္း လိုက္ရွာရေနတယ္ေလ။)
(၆) အေရာင္းအ၀ယ္ေတြလည္း ပိုေကာင္းလာတယ္ဗ်ာ။
ဘယ္ေလာက္ပဲ ဆင္းရဲေနတယ္ ေျပာေျပာဗ်ာ။ အခုေခတ္ က်ေနာ္တို႔ မ်ိဳးဆက္က အရင္ေခတ္ကထက္စာရင္ ကယ္လိုရီေတြ ပိုစားလာနုိင္မယ့္၊ ျမင္းေကာင္ေရ လွ်ပ္စစ္ဓါတ္အားေတြ ပိုသံုးလာနိုင္မယ့္၊ ဂစ္ဂါဘိုက္ေတြ၊ မီဂါဟတ္စ္ေတြ၊ စတုရန္းမိုင္ေပါင္းေတြ၊ တစ္ဧက အထြက္နႈန္းေတြ၊ ကီလိုမီတာေတြ (အင္း ပိုက္ဆံလည္းက်ိန္းေသပါတာေပါ့ဗ်ာ) ပိုသံုးနိုင္မယ့္ အခြင့္အလမ္းေတြကို ပိုင္ဆိုင္လာၾကတယ္ဗ်။ အဲေတာ့ ငါတို႔ဒီလို သံုးေနေလေလ၊ ဒီဟာေတြ ပိုမ်ားမ်ားေရာင္းရေလေလေပါ့။ အဲေတာ့ ၀င္ေငြပိုတိုးလာၾကတယ္ဆိုတာ မမွန္ဘူးလားဗ်ာ။ (အင္း အဲ့အခ်က္ကို ခိုင္လံုေစတဲ့ အေၾကာင္းကေတာ့ ဒီေခတ္မွာ ပြဲစားေတြ ပိုမ်ားလာတယ္ဗ်ာ။)
(၇) လယ္ယာအထြက္နႈန္းေတြ ပိုတိုးလာတယ္ဗ်ာ။ ေျမလြတ္ေျမရိုင္းေတြလည္း ပိုမ်ားလာတယ္ဗ်ာ။
၁၉၀၀ ခုနွစ္ေလာက္ကတညး္က လူဦးေရ တစ္ခ်ိန္လံုး တိုးေနသလိုမ်ိဳးပဲ တျခားအရာေတြလည္း တိုးတက္လာတယ္ဗ်။ သီးနွံထြက္တဲ့ ဧကေတြ ၃၀ % ေလာက္တိုးလာတယ္ဗ်ာ။ စားက်က္ေျမေတြ ၆၀၀ % ေလာက္တိုးလာတယ္ဗ်ာ။ ျပီးေတာ့ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပဲ လယ္သမားေတြဟာလည္း ျမိဳ႕ျပေတြကို ေျပာင္းေရြ႕လာၾကတာမ်ားတဲ့ အတြက္ေၾကာင့္ အပူပိုင္းသစ္ေတာ ဧက သန္း ၂၀၀၀ ေလာက္ကိုလည္း ျပန္လည္အသံုးျပဳလို႔ရေအာင္ စိုက္ပ်ိဳးေနၾကျပီဗ်ာ။ အဲေတာ့ ဇီ၀ျဖစ္စဥ္ၾကီးအတြက္လည္း ေကာင္းတာေပါ့ဗ်ာ။ အဲေတာ့ က်ေနာ္ ကုန္ကုန္ေျပာလိုက္မယ္ဗ်ာ။ ခုရာစုႏွစ္မွာဗ်ာ ကမာၻၾကီးမွာ ေနာက္ထပ္ စိုက္ပ်ိဳးဧကေတြ မခ်ဲ႕ထြင္ဘဲနဲ႔လည္း ကမာၻသူ ကမာၻသားေတြကို ကမာၻၾကီးက ပိုျပီး မ်ားသထက္ မ်ားလာတဲ့ ပမာဏနဲ႔ ေကၽြးထားနိုင္ေတာ့မွာဗ်။
(၈) ေလာင္စာဆီေတြကလည္း ခင္ဗ်ားတို႔ထင္သလို အလ်င္အျမန္ၾကီးကုန္သြားမွာမွ မဟုတ္တာဗ်ာ။
၁၉၇၀ ေလာက္တုန္းက ေလာင္စာဆီသိုေလွာင္ကန္ၾကီးေတြ သန္း ေထာင္ေပါင္း ၅၅၀ ရွိတယ္ဗ်ာ။ အဲ့ကေနစလို႔ ေနာက္ အႏွစ္ ၂၀ ေလာက္က်ေတာ့ ၆၀၀ ျဖစ္လာတယ္ဗ်ာ။ ၁၉၉၀ က်ေတာ့ သန္းေထာင္ေပါင္း ၅၀ ထပ္တိုးလာတယ္ဗ်ာ။ အခုက်ေတာ့ ၉၀၀ ေလာက္ရွိျပီဗ်ာ။ ဒါေတာင္ ေဆာ္ဒီအာေရဗ် က စာရင္းမသြင္းရေသးတဲ့ သိုေလွာင္ကန္ေတြ အမ်ားၾကီး ရွိေသးတယ္ဗ်ာ။ ခင္ဗ်ားတို႔ စိုးရိမ္တာေတာ့ ဟုတ္ပါတယ္။ ေလာင္စာဆီေတြ ေက်ာက္မီးေသြးေတြ သဘာ၀ဓါတ္ေငြ႕ေတြဆိုတာ အခ်ိန္တန္ရင္ ကုန္သြားတတ္တာကိုး။ ဒါေပမယ့္ ေသခ်ာတာကေတာ့ အခုရွိထား၊ ေတြ႔ထားတာနဲ႔တင္ ရာစုႏွစ္အမ်ားၾကီး မဟုတ္ရင္ေတာင္ ဆယ္စုႏွစ္ အမ်ားၾကီးေတာ့ သံုးလို႔ မကုန္နိုင္ေသးပါဘူး။ ေနာက္ျပီး က်ေနာ္တို႔ လူသားေတြက ေတာ္တာပဲ ဗ်ာ။ ေလာင္စာအတြက္ အျခားနည္းေကာင္းေတြကို ေတြ႔ဦးမွာပါဗ်။ အဲေတာ့ ဘာလို႔ အဲေလာက္ၾကီး တအား ၾကိဳ စိုးရိမ္ေနၾကမွာတုန္းဗ်။
(၉) လူဦးေရ တိုးလာတာကလည္း ေျခာက္ျခားစရာမွ မဟုတ္တာဗ်ာ။
ကမာၻၾကီးွမွာ လူဦးေရေတြ တစ္ခ်ိန္လံုး တိုးေနတာကေတာ့ ဟုတ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ ၅၀ ေလာက္ကစျပီး လူဦးေရ တိုးနႈန္းေတြ က်လာတယ္ဗ်။ ကမာၻတစ္၀ွမ္းလံုးမွာ လူေမြးဖြားနႈန္းဟာ ၁၉၆၀ ေလာက္ကနဲ႔ စာရင္ေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေလ်ာ့သြားျပီဗ်။ ဖြံျဖိဳးမႈ ေနွးေကြးတဲ့ နိုင္ငံေတြမွာ ဆိုရင္ ေမြးဖြားနႈန္းက တစ္၀က္ေလာက္ေတာင္ ေလ်ာ့သြားတာတဲ့ ဗ်ာ။ ေလ်ာ့တာမွ ေမြးကင္းစကေလးေတြ ေသဆံုးမႈနႈန္း ေလ်ာ့လာတာေတာင္ ေမြးဖြားမႈနႈန္း ေလ်ာ့တာက ေတာ္ေတာ္သိသာတယ္ တဲ့။ ကုလသမၼဂၢ ရဲ႕ အစီရင္ခံစာအရဆိုရင္ ၂၀၇၅ မွာ လူဦးေရ ကအျမင့္ဆံုးျဖစ္တဲ့ သန္း ၉၂၀၀ အထိ္ ရွိမယ္တဲ့။ ျပီးရင္ေတာ့ စျပီး လူဦးေရ ေလ်ာ့ျပီတဲ့ဗ်ာ။ အဲေတာ့ စားနပ္ရိကၡာေတြ ကုန္ဖို႔ အခြင့္အလမ္းဆိုတာ မရွိပါဘူးဗ်ာ။ ျခံဳျပီးၾကည့္လိုက္ရင္ ဆယ္စုနွစ္တိုင္း ဆယ္စုႏွစ္တိုင္းမွာ အခု ရွိျပီးသား သန္း ၇၀၀၀ ေလာက္က ေအးေအးေဆးေဆး ပိုပိုျပီး ေကာင္းသထက္ ေကာင္းေကာင္း စားရဖို႔ပဲ ရွိတယ္ဗ်ာ။
(၁၀) စီးပြားပ်က္ကပ္ဆိုတာကလည္း ဒီေလာက္ ပ်က္တာမွ မဟုတ္တာ ၊၊ စိတ္ဓါတ္က်စရာမွ မဟုတ္တာပဲ ဗ်ာ။
လူတိုင္းသိတဲ့ ၁၉၃၀ ပတ္၀န္းက်င္က စီးပြားပ်က္ကပ္ဆိုတာ တကယ္ေတာ့ လူေနထိုင္မႈပံုစံေတြ တိုးတက္ေနတဲ့ ေဒါင္လိုက္မ်ဥ္းမွာ နည္းနည္းေလာက္ က်ဆင္းရံုေလာက္ပါပဲဗ်။ တကယ့္ကို စီးပြားပ်က္ကပ္ၾကီး အလူးအလဲ အခံရဆံုး ျဖစ္ခဲ့တဲ့ အေမရိကန္ နဲ႕ ဂ်ာမနီနိုင္ငံေတာင္ ၁၉၃၉ မွွာက်ေတာ့ ၁၉၃၀ ထက္စာရင္ ပိုခ်မ္းသာလာၾကတာ အမွန္ပဲဗ်။ ေနာက္ျပီးေတာ့ ကုန္စည္အသစ္ေတြ၊ စက္မႈလုပ္ငန္း အသစ္ေတြလည္း အဲဒီ စီးပြားပ်က္ကပ္ၾကီးမွာ မွ ေပၚလာတာဗ်။ နိူင္ငံရဲ႕ ေပၚလစီသာ မမွားဘူးဆိုရင္ စီးပြားပ်က္ကပ္ေလာက္ကေတာ့ ေအးေဆးပါဗ်။ အဲေတာ့ ေဆာ့ဖ္၀ဲေလး အသစ္တစ္ခုကို ထြင္လိုက္၊ စက္ကိရိယာေလး တစ္ခုကို စမ္းလိုက္နဲ႔ ေနလို႔ခ်င္ရင္ ဘ၀က အမ်ားၾကီး ေပ်ာ္စရာ ျဖစ္လာမွာပါ။ (စီးပြားပ်က္ကပ္ကို မေၾကာက္ပါနဲ႔။ အလုပ္မရမွာပဲ ေၾကာက္ပါ။ အလုပ္ရွိေနရင္ ထမင္းေတာ့ စားေနရမွာပဲေလ.)
(၁၁) ငါတို႔ဟာ ကံအေကာင္းဆံုး မ်ိဳးဆက္ပဲဗ်။
အခု က်ေနာ္တို႔ မ်ိဳးဆက္ဟာ ျငိမ္းခ်မ္းမႈေတြ၊ လြတ္လပ္ခြင့္ေတြ၊ အားလပ္ခ်ိန္ေတြ၊ ေခတ္ပညာေတြ၊ ေဆးပညာေတြ၊ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားကို အရင္တုန္းကနဲ႔စာရင္ ပိုရ ပိုသိရတယ္ဗ်။ ေနရာတိုင္းမွာ ထူးခၽြန္ဖို႔ အခြင့္အလမ္းရွိတယ္ဗ်။ ဘယ္ေလာက္ထိလည္းဆိုရင္ အခုဆိုရင္ လူေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ပစၥည္းတစ္မ်ိဳးမွာ ေရြးစရာေတြ အမ်ားၾကီး ရွိေနတာကိုေတာင္ အထူးအဆန္းလုပ္ျပီး ေပ်ာ္မေနၾကေတာ့ပါဘူး။ အရင္တုန္းကလူေတြ ဆို ဘယ္ေျပာေကာင္းမလဲ။ ပါးစပ္ၾကီး အေဟာင္းသားနဲ႔ အေပ်ာ္လံုးကို ဆို႔ေနမွာ။ က်ေနာ္ နယ္ျမိဳ႕က ေစ်းဆိုင္ေလး တစ္ဆိုင္ကို ေရာက္ဖူးတယ္။ ေရြးစရာ သိပ္မရွိလို႔ စိတ္ပ်က္ေနတဲ့သူေတြကို မေတြ႔ဖူးဘူးဗ်။ ေအးေအးေဆးေဆးပဲ။ ေရြးေတာ့ ေရြးေနၾကတာပဲ။ (က်ေနာ္တို႔လည္း supermarket ေတြကို ေရာက္ဖူးတယ္။ ေရြးစရာေတြ မ်ားလို႔ စိတ္အရမ္းညစ္ေနတဲ့ သူေတြကို မေတြ႔ဖူုးဘူးဗ်။ အဲေတာ့ တကယ္ကံေကာင္းတာဗ်။ ေရြးခ်င္သလား ရတယ္။ မေရြးခ်င္ဘူးလား ရတယ္။ ေအးေဆးပဲ။)
(၁၂) အတိတ္မွာ ေရႊထီးေဆာင္းခဲ့ ၾကတယ္ဆိုတာလည္း မဟုတ္ဘူးဗ်။
တစ္ခ်ိဳ႕ကေတာ့ ျငင္းၾကမွာေပါ့။ နဂိုတုန္းကဆို ဘ၀က ဘယ္လိုရိုးရွင္းတာ၊ ဘယ္လို ျငိမ္းခ်မ္းတာ၊ ဘယ္လို လူအခ်င္းခ်င္း သင့္ျမတ္ၾကတာ၊ စိတ္ဓါတ္ေတြလည္း ေကာင္းၾကတာ ဘာညာေပါ့ဗ်ာ။ အခုေတာ့ အဲဒါေတြ မရွိေတာ့ဘူးဗ်ာ။ တကယ္ေတာ့ ေရႊထီးေဆာင္းတယ္ ဆိုတာ ခ်မ္းသာခဲ့ၾကတာကို မွ ေျပာသင့္တာဗ်။ အခုဆို ဘယ္ေလာက္ေတာင္ ေကာင္းလဲ ၾကည့္စမ္း။ တစ္ခုပဲ ေျပာမယ္။ ခင္ဗ်ား တကယ့္ကို ေက်ာ္ၾကား ထင္ရွား စြန္႔ဦး တီထြင္သူတစ္ေယာက္ ျဖစ္ခ်င္ရင္ေတာင္ အိမ္ထဲက အိမ္ျပင္ ထြက္စရာမလိုေတာ့ဘူးဗ်။ (မွန္တယ္ဗ်ာ။ တစ္ခ်ိဳ႕မ်ား အိမ္မွာပဲေန Facebook ေလး သံုးျပီး နိုင္ငံေက်ာ္ေတာင္ ျဖစ္ေနၾကျပီဗ်ာ။) အင္း ေနာက္ျပီးေတာ့လည္း တကယ့္ကို လြတ္လြတ္လပ္လပ္ အပူအပင္ကင္းကင္း ေနခဲ့ရပါတယ္ ဆိုတဲ့ သူတို႔ ေခတ္ကို ၾကည့္ၾကည့္။ အဲ့ေခတ္ကို အခုေခၚၾကတာ။ အေမွာင္ဖံုးေသာ ေခတ္မ်ားလို႔ ေခၚတယ္တဲ့ဗ်ာ။ ကဲ ျပီးေရာ။
(၁၃) တကယ့္ရွယ္အေတြးအၾကံေတြလည္း ဆက္ထြက္ေနတုန္းဗ်။
ငါတို႔ ၾကြယ္၀ေတာ့ ပိုၾကြယ္၀လာနိုင္တာေပါ့။ ငါတို႔ တီထြင္ေနရင္ ငါတို႔ ထပ္တီထြင္နိုင္မွာေပါ့။ ကမာၻၾကီးက ဘယ္ေတာ့မွ ေနာက္ေၾကာင္းျပန္လွည့္မွာ မဟုတ္ဘူးဗ်။ အဲေတာ့ အေတြးအၾကံေကာင္းေတြကလဲ ဆက္ထြက္ျပီးရင္း ထြက္ေနဦးမွာဗ်။ တိုးသထက္ တိုးလာ။ ေကာင္းသထက္ ေကာင္းလာဖို႔ပဲ ရွိတာပါဗ်ာ။ ေနာက္ျပီး အဲဒီလို အၾကံေကာင္း ဥာဏ္ေကာင္းေတြ တံုးသြားမယ္၊ ကုန္သြားမယ္ဆိုတာကို သက္ေသျပနိုင္တဲ့ ဘယ္သိပၸံစစ္တမ္းမွ မေပၚေသးဘူးဗ်။ (ဒါကိုေတာ့ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားက ခၽြင္းခ်က္မရွိ လက္ခံၾကမွာပါဗ်ာ။)
(၁၄) မုန္တိုင္းေတြဆိုတာလည္း ထင္သေလာက္ မဆိုးပါဘူးဗ်ာ။
လံုး၀ကို ထင္သေလာက္ မဆိုးတာဗ်။ လြန္ခဲ့တဲ့ ဆယ္စုႏွစ္ေလာက္ကစျပီး ကမာၻၾကီးက နဲနဲေလး ပိုပူေႏြးလာေတာ့ ဆိုင္ကလုန္းေတြ၊ ဟာရီကိန္းေတြ ျဖစ္တယ္ေပါ့ဗ်ာ။ ကုလ က ေျပာတာကေတာ့ ၁၉၂၀ ေလာက္စျပီး ကမာၻၾကီးရဲ႕ လူေသဆံုးမႈနႈန္းဟာ သဘာ၀ေဘးအႏၱရာယ္ေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ ေသဆံုးမႈထက္ အျခားအေၾကာင္းေၾကာင္း ေတြေၾကာင့္ ေသဆံုးမႈဟာ ၉၉% ေလာက္ကို ပိုမ်ားတယ္တဲ့ဗ်ာ။ မုန္တိုင္းတစ္ခုရဲ႕ အႏၱရာယ္ဆိုတာကလည္း ေလတိုက္နႈန္းေပၚမွာထက္ အဲဒီနိုင္ငံ ဘယ္ေလာက္ ခ်မ္းသာသလဲ ဆိုတဲ့ အေပၚမွာသာ ပိုျပီး မူတည္တာပါဗ်ာ။ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္တုန္းက အလြန္ၾကီးမားတဲ့ မုန္တိုင္းၾကီး တစ္လံုးဟာ စနစ္တက်ျပင္ဆင္ထားတဲ့ မကၠဆီကို နိုင္ငံက ျမိဳ႕တစ္ျမိဳ႕ကို ၀င္တိုက္တာ ေသတဲ့သူ (၅) ဦး ေတာင္ မျပည့္ဘူးဗ်ာ။ အဲ ဒါေပမယ့္ အဲေလာက္ေလတိုက္နႈန္း ရွိတဲ့ မုန္တိုင္းပဲ ျမန္မာနိုင္ငံကို ၀င္တိုက္ေတာ့ လူေပါင္း တစ္သိန္းအထက္ ေသဆံုးၾကရတယ္ဗ်ာ။ အဲေတာ့ အေကာင္းဆံုး အကာအကြယ္ဟာ ခ်မ္းသာၾကြယ္၀မႈနဲ႔ လြတ္လပ္မႈ ပါပဲဗ်ာ။ ( အဲဒါ တူေက်ာတာေနာ္။ တားတား ေျပာတာ မဟုတ္၀ူး။ တားတားက ေတြ႔တဲ့ အတိုင္းပဲ ဘာတာ က်န္တာ။)
(၁၅) ငါတို႔ဟာ ငါတို႔ရဲ႕ ျပသနာေတြကို ေျဖရွင္းနိုင္စြမ္းရွိပါတယ္။
ကမာၻၾကီးက ပိုေကာင္းလာတယ္လို႔ ေျပာရင္ လူေတြက က်ေနာ့္ကို ရူးေနတာလားတဲ့။ က်ေနာ္က ျပန္ေျပာခ်င္တယ္။ ကမာၻပ်က္မွာသာ တကယ္ေသခ်ာရင္ ခင္ဗ်ား နိုဘယ္ျငိမ္းခ်မ္းေရး ဆုေတာင္ ရဦးမယ္လို႔။ စာအုပ္ဆိုင္ေတြကလည္းဗ်ာ ေရာင္းမေကာင္းတိုင္း ျခဴသံပါေအာင္ ျငီးေတာ့တာပဲ။ ေလေၾကာင္းလိုင္းေတြကလဲ အခုပဲ စီးပြားပ်က္ေတာ့မယ့္ အတိုင္း။ က်ေနာ္မွတ္မိေသးတယ္။ သူငယ္ခ်င္းတစ္ေယာက္ေျပာတာ။ သူက ကမာၻၾကီးဟာ စီးပြားေရး ဖြံျဖိဳးမႈေတြကို မလုပ္ေတာ့မွပဲ အသက္ဆက္ရွင္နိုင္ေတာ့မွာတဲ့။ ဒီလိုသာ ဆက္သြားေနရင္ေတာ့ မလြယ္ဘူးတဲ့။ သူ မသိတာပါဗ်ာ။ အလကား ယုန္ေလးလို မိုးျပိဳမွာေၾကာက္တာပါ။ လူဆိုတဲ့ အမ်ိဳးကိုက ျပသနာေျဖရွင္းတတ္တဲ့ အမ်ိဳးဗ်။ အခ်ိန္တန္ရင္ေတာ့ အရာအားလံုုး ေျပလည္သြားမွာပါ။ ဒီတစ္နည္း မရရင္ ေနာက္တစ္နည္း ၾကိဳးစားၾကမွာပဲဗ်။ အဲေတာ့ တကယ့္ အႏာၱရယ္ဆိုတာ အေျပာင္းအလဲ လုပ္ဖို႔ ေႏွာင့္ေနွးေနရင္သာ ေၾကာက္ဖို႔ေကာင္းတာဗ်။ (ေကာင္းလိုက္တာဗ်ာ။ က်ေနာ္တို႔ နိုင္ငံကိုမ်ား တည့္တိုးၾကီး ေျပာေနသလား မွတ္ရတယ္။)
(၁၆) အေကာင္းျမင္သမားေတြဆိုတာ တကယ္မွန္တဲ့ သူေတြဗ်ိဳ႕။
ႏွစ္ေပါင္း ၂၀၀ ေလာက္ၾကာျပီဗ်ာ။ အေကာင္းျမင္သမားေတြ ေျပာတာ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား မွန္တာေတာင္ အဆိုးျမင္သမားေတြကပဲ ဂ်ာနယ္ေတြ၊ သတင္းစာေတြရဲ႕ ေခါင္းၾကီးပိုင္းေတြကို တတ္တတ္သိမ္းေနတာ ၾကာျပီဗ်။ အို အဆိုးျမင္သမားေတြ ေရးဖို႔ဆို ေထာက္ပံမယ့္သူေတြကလည္း မနည္းဘူးဗ်။ အေကာင္းသာျမင္ျပီး ေရးၾကည့္။ ပံုႏွိပ္ေတာင္ မေဖာ္ျပေတာ့ဘူး။ ေနာက္ျပီး ဒီေရာဂါဆိုးၾကီး ဒီအႏာၱရာယ္ၾကီးကေတာ့ မျဖစ္ဖို႔ မ်ားတယ္လို႔ပဲ ေရးၾကည့္။ ခင္ဗ်ား ဘယ္ေတာ့မွ ေရွ႕မ်က္ႏွာစာမွာ ေနရာရမွာ မဟုတ္ဘူးဗ်။ အဲေတာ့ စာဖတ္သူေတြကိုေရာ၊ မီဒီယာေတြကိုေရာ ဘယ္လိုပဲ စိတ္ပ်က္စရာေတြ ျဖစ္ေနေန ေကာင္းတာေလးကို ရွာေရးၾကဖို႔ ၊ အလင္းေရာင္ေလးကို ရွာျပေပးၾကဖို႔ ေတြကိုသာ တြန္းအား ေပးၾကစမ္းပါဗ်။ မ်က္ေမွာင္ၾကီးက်ံဳ႕ မႈန္ကုပ္ မေနစမ္းပါနဲ႔ဗ်ာ။ ရဲရဲၾကီးသာ အေကာင္းျမင္သမား အျဖစ္ ခံယူလိုက္စမ္းပါ။ အနည္းဆံုးေတာ့ ခင္ဗ်ား (သို႔) ခင္ဗ်ား ပတ္၀န္းက်င္ လင္းလာမွာေတာ့ အမွန္ပဲဗ်။
ရွိန္၀ါ မွီျငမ္းေရးသား ျပန္ဆိုသည္။
